Verzwarende omstandigheden

Door een aantal ophefmakende processen in verschillende westerse landen, waaronder België, Duitsland en Canada, hebben de media weer eventjes aandacht voor het toenemende aantal eremoorden. Niemand weet precies hoeveel eremoorden er jaarlijks in ons land gepleegd worden. Uit politieke correctheid werd het probleem heel lang onder de mat geveegd. Heel veel eremoorden worden als ongelukken of zelfmoorden gecamoufleerd. Soms worden meisjes of vrouwen door hun familie vermoord tijdens een reis naar het herkomstland, waar eremoorden meestal gewoon geseponeerd worden. Heel dikwijls blijven eremoorden onzichtbaar in de statistieken omdat ze geklasseerd worden als “partnergeweld” of “passionele moorden”. Men is het in België zelfs nog niet eens over de definitie van een eremoord. Sultan Balli, psycholoog en ex-voorzitter van ELLA, het kenniscentrum gender en etniciteit, vatte het als volgt samen: “Volgens de traditionele Turkse definitie is een eremoord een familiebeslissing die gemaakt wordt om een familielid te vermoorden omdat de familiale eer geschonden is.” Maar natuurlijk worden er soms ook eremoorden gepleegd door individuele daders, die niet met familieleden samenspanden. Als een man zijn echtgenote of zijn dochter vermoordt omdat hij hen verdenkt een ongeoorloofde seksuele relatie, dan blijft dat natuurlijk een eremoord, ook als hij hier geen andere familieleden bij betrokken heeft. Balli vindt niet nodig dat eremoorden in België op een andere manier berechten moeten worden dan andere moorden. Daar is misschien iets voor te zeggen. Maar op de webstek van ELLA lazen we ook de verontrustende verklaring van Sultan Balli: “Maar misschien is het toch mogelijk om een verzachtende omstandigheid in te roepen als eer belangrijk is in een cultuur. Het kan zijn dat jongens onder druk van hun familie een moord moeten plegen. Het is dus ook heel belangrijk om familieleden die een aanzet gaven te bestraffen.” Ja, natuurlijk vinden wij ook dat de familieleden gestraft moeten worden die opdracht tot zo’n eremoord hebben gegeven, of die er op andere manieren actief of passief aan hebben meegewerkt, al was het maar door schuldig verzuim. Maar wij aanvaarden niet dat die familiale en culturele context voor de daders een “verzachtende omstandigheid” zou zijn. Integendeel, zo’n planning wijst op voorbedachtheid en samenspanning, en dat zijn verzwarende omstandigheden, geen verzachtende.